Travma Sonrası İyileşme: EMDR Terapi Yöntemi
Güncelleme tarihi: 21 Eyl
Travmatik yaşantılar geçmişte kalmış olsa da etkileri bugün devam edebilir. EMDR terapisi, kişiyi yaşadığı olayları yeniden yaşamaya zorlamadan, geçmişte işlenememiş anıların ve bu anılara eşlik eden duyguların yeniden ele alınmasına yardımcı olan bir terapi yaklaşımıdır.
Travmatik yaşantılar yalnızca yaşandıkları anda değil, sonrasında da kişinin hayatını etkileyebilir. Geçmişte yaşanan bir olay üzerinden uzun zaman geçmiş olsa bile bazı anılar, duygular, düşünceler veya bedensel tepkiler bugün yaşanıyormuş gibi güçlü bir şekilde ortaya çıkabilir. Kişi olayın üzerinden zaman geçtiğini bilse de kendisini hala kaygılı, tehdit altında, çaresiz, değersiz ya da suçlu hissedebilir. Bazen belirli bir anı ya da durum açıkça hatırlanmasa bile benzer olaylar karşısında ortaya çıkan yoğun tepkiler, geçmişte yaşanan deneyimlerle bağlantılı olabilir.
EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing – Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme), özellikle travmatik ve kişiyi yoğun biçimde zorlayan yaşantıların çalışılmasında kullanılan yapılandırılmış bir psikoterapi yöntemidir. EMDR'nin amacı yaşananları unutturmak ya da travmatik anıları silmek değildir. Amaç, kişinin geçmişte yaşadığı olayla bugün arasında devam eden yoğun duygusal bağlantının yeniden işlenmesine yardımcı olmaktır. Böylece olay hatırlandığında kişi aynı yoğunlukta korku, çaresizlik, suçluluk veya utanç yaşamamaya başlayabilir.
Travmatik bir yaşantı sırasında beynin bilgiyi olağan şekilde işlemesi her zaman mümkün olmayabilir. Yaşanan olayın görüntüsü, kişinin kendisiyle ilgili geliştirdiği düşünceler, bedensel duyumlar ve yoğun duygular birbiriyle bağlantılı şekilde işlenmeden kalabilir. Bu nedenle bugün yaşanan benzer bir durum, geçmişteki deneyimi hatırlatan bir tetikleyici haline gelebilir. Kişi aslında geçmişteki olayın artık sona erdiğini bilse bile bedeni ve duyguları hala o olayın içindeymiş gibi tepki verebilir.
EMDR terapisi nasıl ilerler?
EMDR, belirli bir protokol doğrultusunda ilerleyen ancak her danışanın ihtiyacına göre uyarlanan bir terapi yöntemidir. Sürecin ilk aşamasında danışanın yaşadığı sorunlar, geçmiş deneyimleri ve bugün karşılaştığı güçlükler ayrıntılı olarak değerlendirilir. Hangi anıların veya yaşantıların mevcut sorunlarla bağlantılı olabileceği belirlenir ve terapi için bir yol haritası oluşturulur.
Sonraki aşamada danışanın kendisini güvende ve yeterince dengede hissedebilmesini sağlayacak kaynaklar ve baş etme becerileri üzerinde çalışılır. Özellikle yoğun duygular ortaya çıktığında kişinin kendisini düzenleyebilmesi önemlidir. Bu nedenle travmatik anıların işlenmesine geçmeden önce danışanın terapi sürecine hazırlanması ve ihtiyaç duyduğu güvenli alanın oluşturulması hedeflenir.
Hazırlık tamamlandığında çalışılacak anı belirlenir. Danışandan anıyla bağlantılı görüntüyü, kendisiyle ilgili olumsuz düşünceyi, yaşadığı duyguyu ve bedenindeki duyumları fark etmesi istenir. Aynı zamanda kişinin o olayla ilgili neye inanmak istediği, yani daha sağlıklı ve işlevsel bir düşünce de belirlenir. Örneğin “Ben değersizim” düşüncesinin yerine “Ben değerliyim” veya “Artık güvendeyim” gibi daha işlevsel bir inancın yerleşmesi hedeflenebilir.
Bunun ardından çift yönlü uyarım kullanılarak anının yeniden işlenmesi sürecine geçilir. Bu uyarım göz hareketleri, dokunsal veya işitsel uyaranlar şeklinde uygulanabilir. Danışan süreç boyunca ortaya çıkan görüntüleri, düşünceleri, duyguları ve bedensel duyumları fark eder ve terapistin yönlendirmesiyle bunların doğal biçimde değişmesine izin verir. Zaman içinde anının yarattığı duygusal yoğunluğun azalması ve olayın kişinin zihninde daha sağlıklı bir şekilde anlamlandırılması hedeflenir.
EMDR sürecinin sonunda çalışılan anıyla ilişkili bedensel duyumların değerlendirilmesi, olumlu inancın güçlendirilmesi ve kişinin kendisini daha dengede hissetmesinin sağlanması amaçlanır. Ayrıca bir sonraki seansa kadar ortaya çıkabilecek duygu, düşünce, rüya veya yeni farkındalıklar takip edilir. Böylece terapi yalnızca seans sırasında değil, seanslar arasında da devam eden bir iyileşme sürecine dönüşür.
EMDR uygulamasında danışanın yaşadığı zorluklar yalnızca geçmişteki olaylar üzerinden ele alınmaz. Bugün yaşadığı sorunlar, bu sorunlara eşlik eden düşünceler, duygular ve bedensel tepkiler de değerlendirilir. Örneğin “Ben değersizim”, “Güvende değilim”, “Kimseye güvenemem” veya “Kontrol bende değil” gibi kişinin kendisiyle ve dünyayla ilgili geliştirdiği olumsuz inançlar çalışmanın önemli bir parçası olabilir. Terapi sürecinde amaç, geçmişte yaşanan olayın anlamını değiştirmek ve kişinin bugün kendisini daha güvende, yeterli ve güçlü hissedebilmesine alan açmaktır.
EMDR yalnızca tek bir travmatik olay yaşamış kişiler için değil, çocukluk döneminden itibaren birikmiş zorlayıcı yaşantıların, kayıpların, ilişkisel yaraların, yoğun kaygıların ve kişinin bugününü etkileyen geçmiş deneyimlerin çalışılmasında da kullanılabilir. Ancak hangi yaşantıların ele alınacağına ve EMDR'nin ne zaman uygulanacağına, kişinin ihtiyaçları ve terapi sürecindeki hazır oluşluğu değerlendirilerek karar verilir.
İyileşme, geçmişte yaşananları değiştirmek anlamına gelmez. Yaşanan olay kişinin hayatının bir parçası olarak kalabilir; ancak o olayın bugün üzerindeki etkisi değişebilir. Bir zamanlar yoğun korku, utanç, suçluluk ya da çaresizlik yaratan bir anı, zaman içinde yalnızca “geçmişte yaşanmış bir olay” olarak hatırlanabilir. Kişi yaşadıklarını inkâr etmeden, onlardan kaçmadan ve geçmişin bugününü yönetmesine izin vermeden hayatına devam edebilecek bir noktaya gelebilir.
"EMDR'nin yanı sıra terapi sürecinde yararlandığım diğer yaklaşımlar hakkında bilgi almak için Yaklaşımlarım sayfasını inceleyebilirsiniz."
Yorumlar